Krokus planten in gazon: stap-voor-stap gids voor NL

Krokussen planten in een gazon doe je in het najaar, tussen september en november, op een diepte van ongeveer 8 tot 10 cm en met een onderlinge afstand van zo'n 5 cm. Daarna moet je de krokussen na de bloei met rust laten: pas maaien als het loof volledig is afgestorven. Doe je dat, dan komen ze elk jaar sterker terug. Het is makkelijker dan het klinkt, maar er zijn een paar valkuilen die je wilt kennen voor je begint.

Wanneer plant je krokussen in je gazon?

Voor de meest voorkomende krokussen, de lentebloeiende soorten, is het plantmoment september tot en met november. Ze moeten voor de eerste stevige vorst in de grond zitten zodat ze nog wortels kunnen vormen. In Nederland geeft dat ruim de tijd: de meeste tuincentra hebben de bollen in september al liggen, en je kunt er gewoon in oktober mee beginnen. Wacht niet te lang richting december, want dan is de grond soms hard of al te nat.

Er zijn ook herfstkrokussen die juist in augustus of september bloeien en al eerder in de zomer geplant worden, maar die zijn minder geschikt voor een gazonsetting. Als je op zoek bent naar vroege lentebloeiers voor in het gras, houd je aan het najaarstijdstip. De vroegste soorten zoals Crocus chrysanthus en Crocus tommasinianus bloeien al in februari, dus die kun je het beste vroeg in het najaar planten zodat ze genoeg tijd hebben om in te wortelen.

Welke krokussoorten werken het beste in een gazon?

Niet alle krokussen gedijen even goed in gras. Voor een gazon wil je soorten die zich goed kunnen verwilderen, dus elk jaar vanzelf terugkomen en uitbreiden. Botanische krokussen doen dit beter dan de grote tuinkrokussen. Ze zijn kleiner en teerder, maar dat is juist een voordeel in gras: ze concurreren beter op kleine plekjes tussen de grassprieten.

• Crocus tommasinianus: bloeit in februari en maart, verwildert uitstekend, is zelfs bestand tegen kale gazonomstandigheden en verspreidt zich via zaden. Wordt door de RHS specifiek aanbevolen voor naturalisatie in gras.
• Crocus chrysanthus (en cultivars zoals 'Ard Schenk'): bloeit al vanaf februari, klein maar vroeg en betrouwbaar. Goed voor naturalisatie.
• Crocus 'Vanguard': één van de vroegste grootbloemige cultivars, bloeit in februari. Wat groter dan de botanische soorten.
• Crocus vernus (en mengsels): bloeien in februari en maart, goed verkrijgbaar bij tuincentra en online, doen het goed in een gazonomgeving. Plant op 8 cm diepte en 5 cm afstand.
• Crocus 'Spring Beauty' en 'Flower Record': betrouwbare grootbloemige keuzes voor wie een iets forsere bloem wil in het gras.

Het verschil tussen botanische en grootbloemige krokussen is simpel: botanische soorten zijn kleiner maar verwilderen beter en komen sneller terug. Grootbloemige soorten geven een indrukwekkender effect het eerste jaar maar kunnen minder gemakkelijk uitbreiden. Voor een gazon waar je elk jaar van wil genieten zonder veel moeite, kies ik zelf altijd voor Crocus tommasinianus of een Crocus chrysanthus-mix. Vergelijkbaar met hoe je tulpen of narcissen in je gazon kunt planten werkt het principe hetzelfde: soorten die verwilderen geven de meeste voldoening op de lange termijn.

Het gazon voorbereiden zonder alles te verwoesten

Hier maken de meeste mensen de fout: ze gaan los met een schep en halen halve stroken gras weg. Dat is niet nodig. Het doel is om zo min mogelijk schade aan het gazon te doen en toch de bollen op de juiste diepte te krijgen. Je hebt daarvoor een plantboor of een smalle bollenplanter nodig. Dat is een cilindervormig gereedschap waarmee je een rond gat steekt zonder de graszode eromheen te verstoren.

Controleer eerst of de grond voldoende doorlatend is. Krokussen zijn gevoelig voor wateroverlast en rotten snel in te natte omstandigheden. Sta je op zware kleigrond of een plek waar water lang blijft staan na regen? Voeg dan wat zand toe aan de bodem van het plantgat, of kies een hogere plek in de tuin. In een gazon met lichte zandige grond heb je dit probleem doorgaans niet.

Krokussen planten in het gras: zo doe je het stap voor stap

1. Kies het juiste moment: september tot en met november, voor de eerste stevige vorst.
2. Markeer de plekken waar je de krokussen wilt planten. Voor een natuurlijk effect gooi je de bollen gewoon losjes over het gazon en plant je ze waar ze vallen.
3. Maak met een plantboor of bollenplanter een gat van 8 tot 10 cm diep. Druk de boor recht naar beneden en draai hem eruit; de graszode blijft netjes intact.
4. Leg de bol met de punt naar boven in het gat. Is de punt niet duidelijk zichtbaar, leg hem dan op zijn kant: krokussen vinden zelf de weg omhoog.
5. Voeg eventueel een klein beetje zand toe aan de bodem van het gat als de grond zwaar is.
6. Vul het gat weer dicht met de losgekomen grond en druk zachtjes aan, zodat er geen luchtpocket overblijft onder de graszode.
7. Herhaal dit proces voor alle bollen, met minimaal 5 cm tussenruimte.
8. Geef na het planten eenmalig water als het droog weer is.

Als je echt veel bollen wilt planten in een groter gazonvak, kun je ook een strook graszode optillen met een spade, de bollen in het blootgekomen zand zetten, en de graszode terugleggen. Druk de zode goed aan zodat het gras opnieuw aangroeit. Beide methodes werken, maar de plantboor is netter voor kleinere aantallen.

Water geven, bemesten en nazorg na het planten

Krokussen hebben in de herfst na het planten weinig water nodig. De Nederlandse herfst is doorgaans vochtig genoeg om de bollen te laten inwortelen. Extra water geven is alleen nodig als het uitzonderlijk droog en warm is in september of oktober. In de winter hoef je er niets aan te doen.

Bemesting is voor krokussen eigenlijk niet nodig. Een bloembol bevat van nature al voedingsstoffen voor de eerste bloei. Te veel meststof, zeker stikstofrijk gazonmest, schaadt de bollen juist en stimuleert het gras zo hard dat de krokussen worden weggedrukt. Geef je je gazon in het voorjaar extra mest? Wacht dan tot het krokusblad volledig is afgestorven voor je dat doet, en gebruik geen hoge doses.

Na de bloei is de nazorg cruciaal: laat het blad staan. Het ziet er na een paar weken wat slonzig uit, dat klopt, maar het blad stuurt voedingsstoffen terug naar de bol voor de bloei van volgend jaar. Zodra het blad geel en slap wordt, is het veilig om te maaien. Dat is gemiddeld zes weken na de bloei.

Maaien na de bloei: wanneer mag dat en hoe pak je dat aan?

Dit is het onderdeel waar het bij de meeste mensen misgaat. Wil je het starten goed aanpakken, dan helpt het om te weten wanneer je crocussen planten kunt in een gazon en hoe diep je ze zet krokussen in je gazon. Ze maaien te vroeg omdat het gras er al lang uitziet, en daardoor raken de bollen uitgeput. Krokussen in een gazon vragen een tijdelijke aanpassing van je maairitme in het vroege voorjaar.

Bloeit je krokus in februari of maart? Dan kun je pas maaien als het loof volledig is afgestorven, wat meestal ergens in april of begin mei is. In de praktijk betekent dit dat je je gazon een aantal weken wat langer laat staan in de plekken waar de krokussen staan. Dat is niet erg: na het eerste maaien groeit het gras snel weer dicht. De krokusblaadjes zijn dan verdwenen en je gazon ziet er daarna weer netjes uit.

Wil je het gazon toch deels bijhouden? Maai dan zorgvuldig om de plekken heen waar je krokussen staan, en laat die stroken ongemoeid tot het blad afsterft. Een beetje geduld in het voorjaar betaalt zich elk jaar terug in een steeds mooier bloemenveld in je gazon.

Problemen herkennen en oplossen

De krokussen bloeien niet

Als je bollen het eerste jaar al niet bloeien, zijn er een paar mogelijke oorzaken. Te ondiep geplant is de meest voorkomende: de bol heeft geen stabiele omgeving gevonden en wordt te veel gestoord door kou of vocht. Controleer ook of de bollen er nog goed in zitten, soms worden ze door vorst of dieren omhoog geduwd. Bloeien ze het tweede jaar niet meer? Dan is er waarschijnlijk te vroeg gemaaid en heeft de bol onvoldoende energie opgeslagen.

Gaten in het gazon na het planten

Open gaten in je gazon na het planten komen bijna altijd door een van twee dingen: de graszode is niet goed teruggelegd en aangedrukt, of dieren hebben de bollen eruit gehaald. Eekhoorns, mollen en muizen zijn de meest voorkomende boosdoeners. Ze ruiken de verse bollen en graven ze op. Oplossing: dek de beplante plek af met wat gaas of kippengaas en druk dat licht in de grond. Na een paar weken heb je dat niet meer nodig. Zorg ook altijd dat de graszode na het planten stevig wordt aangedrukt zodat er geen losse plek overblijft die uitnodigt om te graven.

Rottende bollen

Bolrot is bijna altijd een drainageprobleem. Als de grond te lang nat staat, rotten de bollen weg voor ze kunnen bloeien. Dit zie je in het voorjaar als er helemaal niets opkomt, of als je een muffe geur ruikt bij het uitgraven. Controleer bij twijfel een paar bollen door ze voorzichtig op te graven: voelen ze zacht of papperig aan, dan is er rot. Gooi aangetaste bollen weg en verbeter de drainage door zand door de bodem te mengen bij het opnieuw planten. Kies ook een hogere of beter afwaterende plek in je gazon.

Kale plekken in het gazon na de krokusperiode

Na de bloei en nadat het krokusblad is afgestorven, kan het gras op de betreffende plekken iets dunner zijn. Dat is normaal: het gras heeft tijdelijk minder licht gehad. In de meeste gevallen groeit het vanzelf dicht zodra je weer begint te maaien. Blijft een plek kaal? Dan is er mogelijk mechanische schade door het planten, of heeft het gras wortelschade door een plaag. Controleer de grond op veenmol, ritnaalden of andere grondplagen. Bij aanhoudende kale plekken kun je de plek licht aanharken en bijzaaien met een gazonmengsel dat past bij jouw gazon. Als je hierna ook andere soorten wilt kiezen, kun je bij vaste planten in gazon juist letten op bodembedekking en bloeiperiodes die elkaar aanvullen.

Schimmel of vreemde vlekken op of rond de krokussen

Zie je witte of grijze schimmelachtige plekken rond de bollen of op het blad? Dat kan een teken zijn van grauwe schimmel (Botrytis), die opduikt bij koude en vochtige omstandigheden. Dit is in een gazon lastiger te voorkomen, maar je kunt het risico beperken door niet te dicht op elkaar te planten en te zorgen voor goede drainage. Verwijder aangetast plantenmateriaal direct en leg het niet op de composthoop. In de meeste gevallen herstelt de plant het volgende jaar als de omstandigheden verbeteren.

Vraatschade: dieren die aan de krokussen knagen

Krokussen worden helaas gegeten door muizen en woelmuizen die de bollen ondergronds aanvreten, en door vogels en eekhoorns die de bloemen of net ontkiemde spruiten afknabbelen. Zie je de bloemen verdwijnen vlak voor ze goed en wel open zijn? Vogels zijn waarschijnlijk de oorzaak. Een tijdelijk vogelafschrikmiddel of wat vogelgaas over de plek kan helpen. Bij ondergrondse schade door knaagdieren zijn bolvormige netten of gazen manden de meest effectieve oplossing: je stopt de bollen in het gaas voor je ze plant.

Wat je vandaag kunt doen

Het is nu mei, en dat betekent dat de krokussen in je gazon dit jaar al gebloeid hebben en inmiddels aan het afsterven zijn, of al afgestorven zijn. Nu is het dus precies het moment om te evalueren: zijn er kale plekken, tekenen van rot, of deed het goed het? Maak aantekeningen of foto's voor het najaar. Wil je dit najaar voor het eerst krokussen in je gazon planten, zet dan september in je agenda als startdatum. Bestel of koop de bollen bij voorkeur al vroeg in augustus of september, want populaire soorten als Crocus tommasinianus raken snel uitverkocht. De voorbereiding is minimaal: een plantboor, goede bollen en het geduld om na de bloei niet te maaien. Meer heb je niet nodig. Als je daarna verder wilt plannen met voorjaarsbloeiers, lees dan ook hoe je narcissen planten in gazon aanpakt.